Posts

MAZIWA KAMA MAZIWA (Shairi)

Image
MAZIWA KAMA MAZIWA Maziwa yamejaa lishe, Kuchochea afya nzuri, Ngoja leo nikuelimishe, Hili jambo la maakuli, Faida nizibainishe, Unywaji uwe vizuri. Kinywaji burudishi, Hakika afya chafaa, Kimejaa virutubishi, Na madini kadhaa, Kiweke kwenye pishi, Chakula kitamu balaa. Kimejaa protini, Wanga jitosheleza, Utashiba vitamini, Maji mwilini utaongeza, Mafuta na madini, Maziwa sio yakubeza. Mifupa huimarika, Kinga huongezeka, Hutoweza kutaabika, Mbeleni ukizeeka, Yafaa kwa kila rika, Na mwili hutosheka Ya ng'ombe au mbuzi, Kunywa kila mida, Wanashauri wajuzi, Mwilini hutopata shida, Changanya na mchuzi,  Mwili upate faida. Mwambie na jirani, Elimu hii imfikie, Maziwa si utani, Kunywa asipuuzie, Akisema ni uzamani, Faida zake msisitizie. Na  Nobel Edson Sichaleh, Fsmo Tanzania. Nutritionist and Consumer Scientist 0783961492

MAADHIMISHO YA SIKU YA MAZIWA DUNIANI

Image
Siku ya Maziwa Duniani huadhimishwa kila mwaka mnamo Juni 1. Siku hiyo ilianzishwa kwanza na Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa ili kuonyesha umuhimu wa maziwa duniani. Imekuwa miaka 20 tangu maadhimisho yaasisiwe. Leo, ulimwengu mzima unasherehekea siku hii ili kuashiria umuhimu wa matumizi ya maziwa katika lishe yetu . Kwa kutimiza miaka ishirini maadhimisho ya mwaka huu yamebeba ujumbe wa "MAADHIMISHO YA MIAKA 20 YA SIKU YA MAZIWA DUNIANI."  Leo ni kilele cha wiki ya maziwa, tangu tarehe 26 Mei,, Jukwaa la Maziwa la Ulimwenguni na idara mbalimbali za maziwa za nchi nyingi duniani zimekuwa zikiadhimisha kwa kufanya mikutano na wadau na washiriki kuzungumza juu ya faida za maziwa na kuwatia moyo wengine kujumuika nao, pamoja na kuangazia shida za kupata maziwa na bidhaa za maziwa katika sehemu kadhaa za ulimwengu. Unywaji wa maziwa nchini kwetu Tanzania bado upo chini. Kwa mujibu wa Shirika la Afya Duniani (WHO) yampasa mtu mmoja kunywa ...

TUNAWEZA ISHI BILA TUMBAKU.

Image
Tarehe 31 Mei ya kila mwaka ni siku ya kupinga matumizi ya sigara na bidhaa za Tumbaku Duniani (World No Tobacco Day). Siku hii iliasisiwa na Shirika La Afya Duniani (WHO) mwaka 1987. Hii ni kutokana na madhara ya bidhaa hizo kwa watumiaji na watu wanaowazunguka kiafya na kimazingira. Madhumuni ya siku hii ni kuhamasisha watu na kutoa elimu juu ya madhara yatokanayo na uvutaji na utafunaji wa tumbaku. Utengenezaji na uvutaji wa sigara ni  halali hapa nchini kwetu Tanzania. Utafiti unaonyesha kwa siku duniani watu takribani 500 hufariki dunia kutokana na matumizi ya tumbaku. Tumbaku inaweza kuzalisha aina mbalimbali za saratani, magonjwa ya moyo, kiharusi, vidonda vya tumbo na magonjwa sugu ya kifua. Utafiti uliofanywa hapa nchini unaonyesha asilimia 40 hadi 50 ya watu wanaougua ugonjwa wa saratani ya mapafu unatokana na uvutaji wa tumbaku. Katika hilo hata wasiotumia tumbaku wamekuwa wakiathirika zaidi kutokana na kuvutishwa bila ridhaa yao, kutokana na ukwe...

Siku Ya Hedhi Salama

Image
Tarehe 28 mwezi mei kila mwaka ni siku ya kuazimisha siku ya hedhi salama duniani (safe menstrual day) Kwa kifupi tujikumbushe mambo machache kuhusu hedhi  Hedhi ni kipindi ambacho wanawake waliokwisha balehe hupitia ambapo huambatana na kutokwa na damu, na kwa kawaida huwa mara moja kwa mwezi..Na hii hutokea kwa sababu mji wa mimba (yuterasi-uterus) unakuwa umeandaliwa tayari kwa kupokea na kulea mimba, maandalizi haya huusisha kuongezeka kwa unene wa misuli ya yuterasi na mishipa ya damu. Pale ambapo mwanamke asiposhika mimba, ukuta wa mji wa mimba huachia au kudondoka (shading of uterus wall) na hii ndio hupelekea kutokwa na damu katika kipindi hiki ambacho kwa kawaida huchukua takribani siku 3 hadi 8, ingawa inaweza kutokea mwanamke kupata hedhi kwa muda zaidi ya siku nane kutokana na sababu mbalimbali. Kwa wanawake wengi hedhi hutokea kwa namna ambayo wao huijua na wanaweza kujua ni siku gani katika mwezi huziona siku zao ( kwenda mwezini kama inavofaha...

MAJI NA AFYA ZETU

Image
Maji ni afya, maji ni kinga. Kuna faida lukuki kwa unywaji wa maji. Je wajua sehemu kubwa ya mwili wa binadamu imetengenezwa kwa maji, kwa maana kwamba viungo na tishu mbalimbali mwilini vimeundwa kuhusisha maji..kwa mfano damu, misuli na hata mafuta mwilini yana maji kwa kiasi chake pia. Karibu asilimia 60 hadi 75 uzito wa mwili wa binadamu ni maji ingawa kunakuwa na tofauti za kiasi cha maji kulingana na jinsia, umri, mazingira, aina za shughuli mtu anafanya nakadhalika Dalili zinazoonesha mtu kapungukiwa maji mwilini 1. Harufu mbaya ya kinywa  2. Ngozi kuwa kavu 3. Maumivu ya kichwa (ingawa sio kila maumivu ya kichwa ni upungufu wa maji) 4. Kizunguzungu (ingawa sio kila hisia za kizunguzungu husababishwa na upungufu wa maji mwilini) 5. Uchovu wa mwili 6. Midomo kuwa mikavu (watu wengi huonesha dalili hii na huonekana sehemu ya nje ya midomo - lips) 7. Kutopata choo mara kwa mara au kupata choo kigumu na kwa shida (constipation) Kuna baadhi ya dalili hapo ...

MADHARA YA UTENGANO WA KIJAMII YALIYOSABABISHWA NA COVID19

Image
Madhara ya Utengano wa Kijamii yaliyoletwa na COVID19 Nchi nyingi sasa duniani zimeanza kulegeza masharti ya tahadhari zilizowekwa zifuatwe ili kupunguza na hata kutokomeza maambukizi na madhara ya janga la virusi vya Korona. Ugonjwa wa Korona umeleta madhara mengi ya muda mfupi na mengine ya muda mrefu. Itachukuwa muda jamii yetu kurudi kwenye maisha ya kawaida, kiuchumi na kimahusiano baina ya watu hili ni kutokana na tahadhari tunazochukua na tulizochukua katika mapambano dhidi ya ugonjwa wa Covid19. Leo naomba tuzungumzie madhara ya muda mfupi na muda mrefu ya Kujitenga kijamii (Social distancing/Isolation ). Kujitenga kijamii ni moja ya njia iliyobuniwa na kuhamasishwa itumike katika kuzuia maambukizi ya Corona. Njia hii ililenga mtu kukaa umbali wa Mita moja na zaidi na hata kujifungia ikiaminika umbali huo mtu aongeapo au akikohoa virusi haviwezi kumfikia mwingine kwenye huo umbali. Njia hii imekuwa na msaada kwa kupunguza kasi ya maambukizi ndani ya wanajamii kwenye...

Shairi: LISHE NAISHIKIA KIPAZA

Image
LISHE NAISHIKIA KIPAZA Leo jukwaani najongea, Sauti yangu kuipaza, Kuna kitu nataka kuongea, Muda sasa cha nikwaza, Wasio na sauti wataponea, Rafiki yao nashika kipaza. Ni kwa muda sasa, Jamii yetu ii taabani, Lishe yaonekana anasa, Wakulaumiwa nani? Viongozi wa kisiasa, Au mitaala ya kizamani? Tunazalisha mazao, Hatujui kuyatumia, Watu wala kikwao, Vyakula hufakamia, Shida huja afya zao, Gharama kujitibia. Laiti ingetolewa elimu, Mitaani na darasani, Wangejua umuhimu, Nini kiwepo kwa sahani, Magonjwa wangekuwa adimu, Ukosefu wa vyakula fulani. Bungeni ingekuwepo kamati, Yenye uongozi makini, Iliyojaa mipango mikakati, Kuwafikia watu wa chini, Na kuwawezesha kwa dhati, Elimu ya lishe waushinde umaskini. Lishe kwa mtoto na mama, Ila sio kwa wao tu aisee, Lishe ni jambo la maana, Kwa vijana pia wazee, Wote tuseme hapana, Kula mlo mmoja pekee. Mkulima ukitoka kuvuna, Mavuno hifadhi vizuri, Pindi yatapokuwa hakuna, Ghala lako lisiwe sifuri, Utaendelea kutafuna, Ukifanya zingine shughuli. K...